Mukuru

Nkombo, Amajyepfo

Mukuru.jpg
Mukuru Jean ufite imyaka 107 n’imfura ye Ntamuhanga Mariste ufite 77.

Iryanjye: Ese muzehe ni iki wibuka mu mateka y’u Rwanda?
Irya Mukuru : Ndibuka Rudahigwa ndetse na Musinga. Musinga bamuca i Nyanza yaje gutura ino aha. Inzu ye yabaga hepfo hano i Kamembe.
Iryanjye: Yahabaye igihe kingana iki mbere y’uko bamujyana muri Kongo?
Irya Mukuru : Ntabyo nibuka.
Iryanjye: Ururimi numva abantu bavuga ni amashi cyangwa amahavu?
Mukuru asa nkaho atari gukurikira.
Irya Ntamuhanga : Ni amahavu! Erega muzehe amaze gusaza. Iyo uba waraje mbere…
Iryanjye: Waba uzi amateka y’iki kirwa?
Irya Ntamuhanga: Ndayazi. Nka data ubona aha na njye ndi kavukire. Hari ibyo nabonye, hari n’ibyo yanganiriye. Ubwo kugira ngo hano tuhature nuko kera habanje guturwa na Rukoza na Nkundiye baturutse i Kalehe muri Kongo iyo baza bavuga anahavu.
Iryanjye: Bari bafite amato?
Irya Ntamuhanga: Yego. Nuko bahitamo hano ariko hari n’ibindi birwa: Ishywa, Gihaya, Nzirapanda, Ireba na Bweramata.
Irya Mukuru: Bahise Bweramata kuko hakamirwaga amata menshi.
Iryanjye: Mwagiraga inka?
Irya Mukuru: Yeee
Iryanjye : Ese ibyo bavuga ko kera abakobwa basambanaga (batwitaga) batarashakwa bazaga kubata ino maze abashi bakabagira abagore ni byo?
Irya Mukuru: Yego ni byo. Babasigaga aho i Bweramata. Abagabo bakaza kubijyanira nyuma.
Iryanjye: Aho ni nka ryari?
Irya Ntamuhanga: Iby’amatariki sinzi ariko umuntu yavuga hagati ya za 1920 na 1940.

Nyiraminani

Nkombo, Amajyepfo

Roza.jpg

– Mukecuru rero bakundangiye ngo uzi kuganira. Witwa nde?
– Ndi Roza Nyiraminani, mfite imyaka 88. Ni njye wabatijwe wa mbere ku Nkombo! – Iyo wibutse kera ukiri inkumi, wibuka iki? Ese mwarabyinaga, mukaririmba mugakina?
– Cyane. Tugatega amaboko. Nuko ubona naramugaye ariko kera nacinyaga umudiho.
– Mbwira kuri uwo mubatizo wawe.
– Dore, habanje abagaturika sinabayoboka. Haza abadive, banyigidha Imana ndayoboka.
– Mbere yaho se ntimwasengaga?
– Reka da! Twiberaga aho. Tukavumba… ndibuka ko njya kuba umudive nahuye n’umugabo w’umunyarwanda witwaga Viyeri Sindayigaya nuko ambwira ati “Uzaze ku wa nyuma.” Biranshobera nti ibyo ni ibiki? Ati “kuwa gatanu.” – Icyo gihe abanyarwanda babitaga iki?
– Abashi.